Hou jou groen goud skoon: Onkruidbeheer in lusernweidings
Geskryf deur Robby Pienaar
Lusern (alfalfa) is een van Suid-Afrika se waardevolste voergewasse, maar onkruidinfestasies bedreig hierdie “groen goud” op plase regoor die land. Sonder tydige en doeltreffende beheer kan indringeronkruide lusernweidings oorneem, opbrengs verlaag en voerkwaliteit benadeel. In ’n land waar boere jaarliks enorme hoeveelhede lusern verbou (tot soveel as 1.5 miljoen ton per jaar), kan onbeheerde onkruide ’n groot ekonomiese impak hê.
Chemiese onkruidbeheer bied egter ’n doeltreffende manier om ernstige onkruidprobleme hok te slaan. ’n Goeie voorbeeld is die doelgerigte gebruik van Moximum™ 40 SL, ’n onkruiddoder met die aktiewe bestanddeel imazamoks, wat spesifiek ontwikkel is om onkruid in peulgewasweidings soos lusern te beheer.
Lusern se waarde en die onkruid-uitdaging
Lusern (Medicago sativa) word wêreldwyd beskou as ’n uitstekende voergewas weens sy hoë voedingswaarde en veelsydige toepaslikheid. Hierdie meerjarige peulgewas dra kenmerkende pers blomme en ontwikkel ’n diep wortelstelsel wat normaalweg 2–3 m strek.
Het jy geweet?
Lusernwortels kan in sekere gevalle tot so diep as 8 m strek!
Die gewas is verder ook uiters droogtebestand, wat dit aanpasbaar maak vir verskeie klimaatstreke.
Lusern floreer in goed gedreineerde grond met ’n neutrale pH en kan byna landswyd verbou word. Met ’n ru-proteïeninhoud van 18–20% en ’n ryk samestelling van gesonde vesel en minerale, bied lusern ’n uitsonderlike voedingsprofiel wat dit ideaal maak vir intensiewe melk- en vleisproduksiestelsels. ’n Goed gevestigde lusernland kan talle snysels per jaar lewer (onder besproeiing is 4–8 snysels haalbaar), wat lei tot hoë droëmateriaalopbrengste. Benewens die produksie van voer, verbeter lusern ook die grond se vrugbaarheid deur stikstofbinding – ’n waardevolle voordeel vir daaropvolgende gewasse in ’n rotasiestelsel.
Onkruide is egter geneig om sterk met lusern mee te ding. Hierdie indringerplante kompeteer vir water, voedingstowwe en lig, wat die groei en opbrengs aansienlik kan beperk. Sekere breëblaaronkruide kan boonop ook die kwaliteit van lusernhooi verswak deur giftige of onsmaaklike materiaal in die bale te laat beland.
In jong lusernlande kan vinniggroeiende onkruide saailinge oorrompel en oop spasies vul, wat ’n dunner lusernstand en ’n korter lewensduur van die weiding tot gevolg het. Effektiewe onkruidbeheer van die begin af is dus krities om die produktiwiteit en volhoubaarheid van ’n lusernland te verseker.
Algemene onkruide in lusernweidings
Die breëblaaronkruide en eenjarige grasse wat lusern teister, verskil van streek tot streek, maar bly een van die belangrikste oorsake van opbrengsverliese. Algemene eenjarige grasse sluit in wildehawer (Avena fatua), raaigras (Lolium spp.), osgras (Eleusine spp.) en opslagkoring (Triticum aestivum).
Onder die breëblaaronkruide wat dikwels in lusern opduik, tel misbredie (Amaranthus hybridus), ramenas (Raphanus raphanistrum), geelsurings (Oxalis pes-caprae) en dubbeltjies (Emex australis). Hierdie en ander onkruide kan binne enkele weke ’n digte mat vorm indien hulle onbeheerd gelaat word.
Tydigheid is krities: baie van hierdie onkruidspesies se lewensiklusse is baie kort en indien hulle toegelaat word om sade te vorm, kan die saadbank in die grond opbou en toekomstige infestasies vererger. Daarom is proaktiewe en gereelde onkruidbeheer deur die seisoen noodsaaklik.
Moximum™ 40 SL – ’n doelgerigte oplossing
Moximum™ 40 SL is ’n selektiewe onkruiddoder wat ontwerp is om beide breëblaar- en grasonkruide in peulgewasweidings sowel as in Clearfield®-kanola te beheer. Die produk bevat 40 g/ℓ imazamoks (imidazolienoon) as aktiewe bestanddeel en word as ’n oplosbare konsentraat geformuleer.
- Werking: Om blaaropname te optimaliseer, moet Moximum™ 40 SL as ’n na-opkoms-toediening op aktief groeiende onkruide gemaak word. Van daar word die produk na die plant se groeipunte en wortels getranslokeer, waar dit die asetolaktaat-sintase-ensiem (ALS) inhibeer. Binne enkele dae begin vatbare onkruide geel verkleur en vrek uiteindelik af, of hul groei stagneer sodanig dat hulle nie meer met die lusern kan meeding nie. Hierdie sistemiese werking is veral belangrik om meerjarige onkruide en hardnekkige wortelstelsels aan te pak en hergroei tot ’n minimum te beperk.
- Spektrum: Moximum™ 40 SL bied doeltreffende beheer oor ’n wye reeks algemene onkruide in lusernweidings. Vir maksimum effektiwiteit moet vatbare onkruide tydens bespuiting steeds in ’n vroeë groeistadium wees, tipies 2–4 blaarstadium vir grasse, of voordat breëblaaronkruide ongeveer 15 cm hoog word, afhangend van die spesie. Tydigheid is daarom van kardinale belang!
- Selektiwiteit en gewasveiligheid: Sodra lusern die derde trifoliate-stadium bereik het, kan Moximum™ 40 SL bo-oor die gewas toegedien word. Hierdie tydsberekening verseker dat lusern voldoende gevestig is om die behandeling te hanteer, terwyl onkruide steeds in ’n vroeë, meer vatbare groeistadium verkeer.
’n Enkele toediening per seisoen is normaalweg voldoende vir eenjarige weidings. Omdat lusern egter ’n meerjarige gewas is wat herhaaldelik gesny word, laat die etiket toe dat meer as een bespuiting per jaar gedoen mag word. In die praktyk kan ’n tweede toediening ná ’n vroeë of middelseisoen-snysel gemaak word om nuwe onkruide te beheer, terwyl die lusern steeds kort is. Dit bied boere waardevolle buigsaamheid om hardnekkige onkruide deur die seisoen te bestuur.
Dit is noodsaaklik om die etiket se voorskrifte streng na te kom. Omdat imazamoks ’n residuele werking in die grond het, moet daar ook aan die voorgeskrewe wagperiodes voldoen word voordat opvolggewasse geplant mag word. Byvoorbeeld, koring mag eers 6 maande ná ’n Moximum™-behandeling op dieselfde land gesaai word, terwyl ander gewasse langer wagperiodes vereis. Gelukkig is daar geen wagperiode om lusern self of ander peulgewasse te plant nie as gevolg van hierdie gewasse se uitstekende selektiwiteit teenoor die aktiewe bestanddeel.
Die sleutel: tydigheid en volgehoue bestuur
Suksesvolle onkruidbeheer in lusern word bepaal deur tydige ingryping en konsekwente bestuur. Lande moet gereeld gemonitor word, veral vroeg in die groeiseisoen en ná elke snysel, wanneer nuwe onkruide ’n vastrapplek kan kry. Proaktiewe beheer met die regte produk op die regte tyd hou jou lusernlande gesond, verhoog die waarde van hierdie kosbare gewas en beskerm jou belegging. Onkruidbeheer vereis beplanning en dissipline, maar die beloning is duidelik en tasbaar. Moximum™ 40 SL bied daarom ’n betroubare, doeltreffende en kragtige oplossing om onkruid hok te slaan, sodat jou groen goud skoon en produktief bly.